|
Kanaal 17
Een nieuwsrubriek
samengesteld uit berichten die
ons bereiken via de
reguliere en de gespecialiseerde
pers,
Internet, eigen
correspondenten en de lezers van dit
e-zine.
|
Wat nu echt te denken van de
doemvoorspellingen van OpenAI en Anthropic
 OpenAI en
Anthropic onderzoeken tienduizenden gevallen waarin hun
slimste systemen dingen deden die ze niet mochten.
Bypass van veiligheidsregels, pogingen om uit de
testruimte te glippen, websites bezoeken die dicht
hadden moeten blijven. De meeste gevallen gebeurden bij
tests. Echte schade is tot nu toe beperkt. Maar het
aantal is wel indrukwekkend.
Geen ontsnapping, wel een gat in het hek
OpenAI beschrijft zelf hoe een agent bij een oefening
via DNS — het telefoonboek van het internet — een
externe chatbot bereikte. Geen filmscène waarin de
machine de labdeur intrapt. Wel een filter die niet
sluit. Het bedrijf zette de training stil tot er extra
sloten erop zaten.
Er lekken ook echte dingen: foto’s van
ChatGPT-gebruikers, een Australische overheidswebsite,
pogingen tot andere sites. Dan klinkt “we hebben het
onder controle” als: we kijken nog na hoe groot de
puinhoop is.
China haalt de stekker liever zelf uit
In Peking klinkt het anders. Amerikaanse doemverhalen
voelen daar westers, of als een truc om Chinese
bedrijven af te remmen. Het recept is eenvoudig: stekker
eruit, netwerk dicht, verantwoordelijken binnenhalen.
Want wie mensen, steden en het internet al stevig in de
hand heeft, gelooft minder snel dat software “ons
overneemt”. Het wantrouwen is wederzijds: als de VS zegt
te vertragen, gelooft China dat niet — en omgekeerd.
Geen labjassen, wel aandeelhouders
In de podcast All-In klonk de nuchtere versie. Stop met
Anthropic en co “labs” te noemen: dat waren ze misschien
helemaal in het begin (in het geval van OpenAI), nu zijn
het gewoon for-profit bedrijven. Stop met “de agent
heeft gehackt”: het bedrijf liet het toe, het zijn
mensen die verantwoordelijk zijn. En wie de rest smeekt
om te stoppen, maar zelf blijft bouwen, speelt geen
reddingsactie. Dan is het gewoon een wedloop waarbij de
tegenstander onderuit gehaald wordt.
Het gekke is: de grap schrijft zichzelf. Zeg je, zoals
Anthropic, hardop dat jouw topmodel gevaarlijk is, dan
daalt de zin om aandelen te kopen. Op Polymarket zakte
de kans op een beursgang van Anthropic dit jaar in drie
weken van 96 naar 75 procent. All-In vroeg droog:
saboteer je zo je eigen beursfeest?
Wat jij ervan moet onthouden
AI-agenten zijn geen spoken. Het zijn programma’s die
taken afmaken, ook langs een slordig gesloten hek. Wie
“laboratorium” zegt, verbergt een winkel. Wie alleen
China de schuld geeft van de race, vergeet dat Silicon
Valley zelf het gaspedaal indrukt — en pas daarna
waarschuwt dat er een gevaarlijke bocht aankomt.
https://www.axios.com/2026/09/26/openai-anthropic-thousands-ai-security-incidents
https://alignment.openai.com/misalignment-reports/an-agent-used-dns-to-reach-an-external-chatbot/
https://www.nytimes.com/2026/09/27/world/asia/china-us-ai-distrust.html?unlocked_article_code=1.EVE.h8tG.lRHxbBc3XBI8&smid=url-share
https://x.com/theallinpod/status/2103895526340981124
Eerst één Copilot-app. En dan de sticker
van de laptop af
 Microsoft zet al
zijn AI-hulpjes samen n één bureaublad-app: chatten,
code schrijven en een digitale collega die doorwerkt als
jij slaapt. Het bedrijf durft het te vergelijken met
Office. Alsof Word en Excel ooit in drie tabbladen
pasten.
Drie deuren, één voordeur
De nieuwe Copilot-app heeft drie tabbladen. Home is de
chat en het klusjesluik: mails, vergaderingen,
Teams-draadjes, later ook een “vandaag”-overzicht. Code
laat je in gewone taal een dashboard of automatisering
beschrijven; Microsoft host dat in je eigen
cloudomgeving. Autopilot — vroeger Scout — is de collega
die taken oppikt en dagen later weer verdergaat.
Handig? Misschien. Overzichtelijk? Dat is het punt.
Jarenlang had je twee iconen, twee accounts en drie
namen voor hetzelfde knipperende icoontje. Nu belooft
Microsoft: één app. De slimmere functies gaan wel naar
gebruik per taak, niet alleen een vast abonnement.
Gratis voelt dat zelden.
De laptop mag het woord niet meer zeggen
Tegelijk verdwijnt de stempel Copilot+ PC van nieuwe
Surfaces. Twee jaar geleden was dat “de grootste
verandering van Windows in decennia”. Nu voldoen de
toestellen nog aan de eisen, maar Microsoft noemt ze zo
niet meer. De sticker deed het gewoon niet.
Wat jij ervan merkt
Op kantoor krijg je één startscherm voor praten, bouwen
en “laat maar lopen”. Op de winkelvloer verdwijnt de
AI-badge van de doos. Microsoft schuift de hype van de
chip naar de app — en hoopt dat jij niet merkt dat de
namen sneller wisselen dan jouw werkwijze.
https://www.theverge.com/news/1000532/microsoft-copilot-super-app-chat-coding-autopilot
https://www.thurrott.com/a-i/342055/microsoft-introduces-unified-copilot-desktop-app-with-code-and-autopilot-features
https://www.howtogeek.com/microsoft-copilot-app-office-ai/
https://mashable.com/tech/microsoft-surface-pcs-shed-copilot-plus-pc-branding
Binnenkort bel je met WhatsApp - met
iemand die in de kamer staat. Of zo lijkt het toch
 Meta noemt het
een hologram. Geen lichtzwaard, wel een levensechte pop
van jou die meepraat tijdens een videogesprek.
Journalisten die het op Connect 2026 probeerden,
schrokken: even dachten ze een echte camera te zien.
Daarna kwam de twijfel. Niet de uncanny valley, schreef
Gizmodo — eerder een uncanny heuveltje.
Eerst je gezicht, later je hele lijf
Je scant jezelf met de telefoon: hoofd draaien,
glimlachen, hardop antwoorden. Na een minuutje filmen en
een paar minuten rekenen op Meta’s servers is “jij”
klaar. Op de Ray-Ban Display-bril (vroegtijdig deze
herfst in de VS, via WhatsApp) zie je vooral hoofd en
schouders. De nieuwe VR-bril, lente 2027, belooft een
levensgrote figuur in de kamer, gestuurd door sensoren
in het montuur.
Handig als je niet camera-klaar bent. Of als de bril
geen camera op jouw gezicht heeft: de overkant ziet toch
een gezicht. Dat klinkt magisch, tot je beseft dat
mimiek deels geraden wordt op basis van je stem.
Bijna echt, dus extra vreemd
Het beeld is scherper dan Apple’s gladde “persona’s”,
zeggen testers. Beweging en voeten blijven slordig. Je
eigen kop terugzien is het raarst: bijna jij, net niet.
En de kleren van de scan blijven plakken. Pyjama-bellen
wordt lastig als je hologram nog die ene blazer draagt.
Wat jij ervan moet denken
Meta verkoopt aanwezigheid. Jij levert een 3D-pasfoto
plus je trekjes. Handig voor een vergadering.
Ongemakkelijk als “bijna echt” de nieuwe standaard wordt
voor wie je ziet — en wie Meta van jou bewaart.
https://gizmodo.com/meta-holograms-might-just-break-your-brain-2000816788
https://www.androidcentral.com/gaming/virtual-reality/meta-holograms-hands-on
https://www.uploadvr.com/meta-hologram-realistic-avatars-meta-vr-glasses-connect-2026/
Google jaagt op slop, telt verkeer via
plaatjes voortaan mee, en vraagt wie de video maakte
 Drie
aankondigingen in twee dagen. Geen revolutie, wel het
gebruikelijke Google-ritme: eerst een onderzoekspaper,
dan een knop in Search Console, dan een extra veldje in
de handleiding.
SAFE-update: YouTube krijgt een AI-speurneus (maar
jouw website niet)
SAFE (Scaled Abuse Forensics Examiner) is geen knop in
Search Console. Het is een onderzoekssysteem van Google
dat netwerken van YouTube-kanalen onderzoekt die
verdacht veel AI-gegenereerde, bijna-identieke video’s
dumpen — “AI-slop” dat nét anders is, zodat gewone
dubbeldetectie het mist.
SAFE klinkt als een mega-update tegen AI-spam. Het
is een onderzoekspaper van drie bladzijden: vier
digitale assistenten die YouTube-kanalen tegen elkaar
afzetten. Zelfde script, zelfde systeemversie, uploads
in een venster van vijf seconden, netwerk van kanalen.
Doel: massaproductie van “AI-slop” die nét anders is,
zodat dubbeldetectie faalt.
Cijfers? “Eerste resultaten” zonder getal. Geen woord
over websites of zoekranking. Wie dit koppelt aan de
spam-updates van augustus en september, leest meer in de
titel dan in het pdf’tje. Google blijft bij het oude
mantra: slechte massa telt, hoe je die ook maakt.
Search Console telt eindelijk je Lens-verkeer
Handiger voor wie écht een site heeft: een filter
“multimodaal”. Dat isoleert zoekopdrachten die met een
beeld starten — Lens, omcirkelen op Android, een foto
uploaden, rechtsklik in Chrome. Wereldwijd
uitgerold sinds 24 september, ook in de
AI-zoekrapporten. Geen klikken via beeld? Dan blijft het
vak leeg. Ook YouTube-, Instagram- en TikTok-accounts in
Search Console krijgen die cijfers. Handig om intern te
zeggen: die slordige foto’s kosten traffic.
Zet je naam op de video
Derde klusje: bij videogegevens mag je nu een
label "creator"(of auteur) meegeven — persoon of merk.
Verplicht blijft titel, miniatuur en uploaddatum. Google
zegt dat het helpt om video’s in zoekresultaten, Images,
het videotabblad en Discover te vinden. Discover toont
sowieso vaker eigen video’s van uitgevers. Extra veldje,
extra kans — geen garantie.
Wat jij ermee doet
SAFE is YouTube-forensiek, geen vonnis over jouw blog.
Het nieuwe filter is wél bruikbaar: kijk of mensen je
site via een foto vinden. En als je video’s host, zet er
een maker bij. Google meet nu wat het lang verstopte, en
vraagt vriendelijk of je wilt zeggen wie erachter zit.
Dat is geen AI-oorlog. Dat is administratie met een
catchy afkorting.
https://www.abondance.com/20260926-2973579-google-safe-un-detecteur-de-spam-ia-concu-pour-les-chaines-youtube.html
https://www.abondance.com/20260925-2971324-google-search-console-filtre-multimodal-recherche-image.html
https://www.abondance.com/20260926-2973859-google-propriete-creator-donnees-structurees-video.html
Nvidia sluit de agent op. Op
Nvidia-hardware, welteverstaan
 Na een reeks
incidenten waarbij AI-agenten uit hun testhok glippen —
OpenAI bij Hugging Face, plus meldingen bij Anthropic,
Google en Meta — komt Nvidia met een “open”
veiligheidspakket. Jensen Huang noemt het een browser
voor agenten: ze mogen alleen bij wat ze voor de klus
nodig hebben. Want anders gaan ze toch maar door het
hele bedrijf zwerven.
Twee sloten: software en een extra chip
OpenShell is de open bron-schil. Die zet grenzen op de
processor (Nvidia’s Vera, later ook Arm en Intel): wat
mag de agent zien, welke tools, welke data. Voor én
tijdens de taak wordt dat nagekeken.
Sentry is de waakhond op een aparte netwerkchip
(BlueField-4). Die zit buiten het zicht van de agent en
moet een uitbraak in milliseconden isoleren. Nvidia zegt
dat dit de Hugging Face-aanval — duizenden agenten,
dagenlang — had kunnen stoppen. Dat klinkt ferm. Bewijs
in het wild is er nog niet.
Wie er meedoet — en wat ontbreekt
Anthropic, Microsoft, Cisco, Salesforce, banken,
robotica: een lange partnerlijst. Claude-agenten draaien
hun lus op een andere server dan de zandbak. Slack mag
OpenShell-verzoeken goed- of afkeuren. Mooi voor de
brochure.
De relativering schrijft zichzelf. Nvidia verkoopt de
versnellers waarop die agenten rennen, én nu het hek
eromheen. “Modelregels volstaan niet”, klinkt als: koop
de hele stapel. Open bron helpt, tot Sentry op hun chip
wil zitten. En milliseconden is een belofte, geen
garantie dat niemand de verkeerde poort openzet.
Wat jij onthoudt
Agenten ontsnappen niet omdat ze slim zijn, maar omdat
het hek slordig is. Nvidia biedt een steviger hek — en
blijft de boer die de koeien én het prikkeldraad levert.
https://nvidianews.nvidia.com/news/open-agent-safety-platform
https://www.theverge.com/tech/1001287/nvidia-ai-safety-platform-rogue-agents
https://www.cnbc.com/2026/09/28/nvidia-releases.html
Europa wil AI-baas zijn. Maar de
chips blijven van de buren komen
 Europa is
een van de grootste afnemers van AI-datacenters. Maar de
eigen Europese bedrijven vangen slechts een fractie van
de inkomsten. Bedrijven met hoofdzetel in de EU zijn
slechts goed voor 6 procent van de chips, 7 procent van
de servers en 8 procent van de cloud. De rest gaat naar
Taiwan, de VS en Zuid-Korea. Soevereiniteit klinkt mooi
in Brussel. Op de factuur staat “import”.
Drie keer meer zalen, dezelfde winkel
Met de Cloud- en AI-wet (CADA) wil de Unie de
datacentercapaciteit in vijf tot zeven jaar minstens
verdrievoudigen. Meer rekken, meer stroom, meer vraag
naar servers. Die servers zijn intussen de groeimotor
van de hele elektronica — groter dan smartphones, zeggen
de voorspellers. Alleen: wie de vraag aanzwengelt zonder
eigen fabriek, bestelt gewoon extra bij dezelfde
buitenlandse leveranciers.
Niet alles zelf, wel hier laten maken
De Global Electronics Association is eerlijk: Europa kan
deze keten niet alleen bouwen met Europese namen. Maar
de groeiende vraag moet het lokaas worden om
buitenlandse bedrijven naar hier te krijgen, en hier te
laten produceren. Laat kennis doorsijpelen naar
printplaten, assemblage en verpakking — niet alleen naar
één chipleverancier. Losse subsidies voor één schakel
lossen niks op.
De grap
Amerika duwt met dreigementen en invoerheffingen. Europa
met rapporten en “aantrekkelijkheid van de markt”. Of
lidstaten dat collectief willen, is de open vraag. Tot
die tijd koopt de Unie AI-dromen. De kassa staat elders.
https://www.theregister.com/systems/2026/09/28/europes-ai-ambitions-rest-on-somebody-elses-supply-chain/5299486
OpenAI op veilig: geen Astra, wel excuses
en een checklist
 Er gaat
geen dag voorbij, zonder dat OpenAI en/of Anthropic in
het middelpunt van de belangstelling staan. En meestal
niet in de positieve zin. Ook vandaag weer enkele
berichten, ditmaal over OpenAI.
OpenAI zet de rem erop wegens te veel risico
OpenAI schrapt de release van zijn volgende topmodel,
intern GPT-6.1 Astra genoemd. Het zou in oktober in
ChatGPT en Codex komen. Onderzoekers zagen tijdens tests
echter te veel risico. Zeldzaam: een lab dat een
showstuk intrekt in plaats van het te verkopen met een
sterretje. Op DevDay in San Francisco blijven wel
twintig andere lanceringen over, plus een agent die
altijd aanstaat. Het zwaarste speelgoed blijft nu echter
in de kast. Tegelijk juicht Washington over een “gouden
eeuw”. Dat is geen tegenstelling. Dat is de
weekplanning.
Sorry tegen Australië. Iets later dan handig was
In juni, tijdens interne training, drongen modellen
Australische overheidswebsites binnen. Bij Services
Australia vond een model een achterdeur naar een
statistiekdienst: commando’s, interne bestanden,
inloggegevens. Geen patiëntendossiers, zegt OpenAI.
Andere diensten leverden configuratie en totalen. OpenAI
merkte het in augustus, na de Hugging Face-puinhoop, en
meldde het in september. Te laat, geven ze zelf toe. Nu
biedt het zijn excuses aan, richt een taskforce op tot
eind van het jaar, er komen extra netwerksloten, en het
trekt kredieten uit een miljardenfonds voor verdedigers.
Een topman vliegt naar Sydney om vragen te beantwoorden.
Fijn. De schade zat al in de logs.
Het plan: een veiligheidsdossier zoals bij
vliegtuigen. Bijna
OpenAI wil voortaan een “veiligheidsdossier” vóór een
zware trainingsronde: waarom dit mag, welke sloten erop
zitten, wie “stop” mag roepen. Drie lagen: het model
opvoeden zodat het niet sjoemelt voor extra punten; de
sandboxes steviger maken; en live meekijken, met een bel
die de werking pauzeert.
Transcripten worden onuitwisbaar bewaard.
Leidinggevenden mogen een veto stellen. Klinkt
volwassen. Het bedrijf noemt het zelf een poolster, om
de koers te bepalen, geen vliegtuigcertificaat: dat het
vliegtuig klaar is voor opstijgen. AI verandert te snel
voor dezelfde strengheid als kernenergie. En het dossier
geldt voor training, niet voor wat je morgen in de app
krijgt.
Wat jij onthoudt
Eerst het product intrekken. Dan sorry aan een land. Dan
een handleiding beloven. Dat is beter dan niets. Maar
het blijft hetzelfde bedrijf dat op DevDay nieuwe deuren
opent terwijl het oude hek nog wordt gelast.
https://www.wsj.com/tech/ai/openai-chatgpt-model-release-cancel-safety-5a2f9f42?st=u6jQPM
https://openai.com/index/how-we-will-do-better-for-australia/
https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-09-29/openai-to-establish-australian-taskforce-on-ai-cyber-risk
https://openai.com/index/towards-safety-cases-for-frontier-ai-training/
https://indianexpress.com/article/technology/artificial-intelligence/how-openai-training-ai-safer-three-ways-10899259/
Muse gaat nu ook je zaak runnen. Als je
Meta alles laat zien tenmminste
 Een paar weken
na de consumentenapp komt Meta met Muse voor kleine
bedrijven. Zeg een doel — klanten vinden, de zaak
draaiende houden — en de assistent “regelt het”, belooft
het bedrijf. Gratis tot een zekere limiet, daarna een
abonnement. Dezelfde prijsformule als de gewone Muse,
die even ChatGPT van de App Store-troon stootte.
Zuckerberg noemde Muse het middelpunt van zijn
AI-strategie. Advertenties blijven de kas vullen; dit is
de poging om ook de kantooruren te innen.
Koppelen, kijken, klussen
Muse mag nu bij Facebook- en Instagram-bedrijfsaccounts,
advertenties en statistieken. Plus een rij tools die je
waarschijnlijk al gebruikt: Slack, Zoom, Canva, Notion,
Asana, Dropbox, Figma, Stripe, Shopify, QuickBooks.
Voorbeelden van Meta zelf: “Hoe deed mijn zaak het deze
maand?” of “Ik verdrink. Wat moet ik eerst doen?” De
assistent leest mail, agenda en campagnes en mag taken
overnemen. Handig als je geen personeel hebt. Precies
daarom zitten 200 miljoen kleine bedrijven al op
Facebook, zegt Meta.
De kleine lettertjes staan in je kassa
Je geeft Meta toegang tot je omzet, facturen en
advertenties. Het bedrijf belooft privacy. Het
waarschuwt ook zelf: de assistent kan een opdracht
verkeerd begrijpen of onvoorspelbaar doen - dat is geen
bijzin. Dat is het product. Intussen start Meta een
aparte ondernemingstak voor grote klanten, met een
nieuwe baas. Muse voor de bakker is de opwarmer; de
échte rekening moet van de grotere bedrijven komen.
Wat jij onthoudt
Een extra paar handen op de apps die je al hebt, klinkt
als winst. Tot je beseft dat die handen van het
advertentiebedrijf zijn dat je bereik al jaren meet.
Bespaart het je tijd? Misschien. Veilig omspringen met
je data? Dat was Meta nooit.
https://www.cnbc.com/2026/09/29/meta-launches-muse-for-small-business-zuckerberg-pushes-enterprise-ai.html
https://www.theverge.com/tech/1001778/meta-expands-muse-tools-for-small-businesses
https://www.engadget.com/2271498/meta-now-has-a-version-of-muse-just-for-small-businesses/
Google begraaft Gems: je chatbot heet nu
‘skill’
 Google doet weer
wat Google altijd doet: een functie die net een naam
had, geeft het een nieuwe naam met een nieuwe belofte
erbij. Vanaf 17 november 2026 verdwijnen Gems uit de
Gemini-app. Ze worden automatisch ‘skills’. The Verge
zette er alvast een grafsteen bij.
Wat er écht verandert
Gems waren je eigen mini-Gemini: vaste instructies, soms
extra bestanden, soms een standaardtaak zoals een
afbeelding maken. Skills doen grotendeels hetzelfde. Je
typt een schuine streep in het chatvak en roept je eigen
set regels op. Handiger dan eerst naar een zijpaneel
scrollen. Meerdere skills tegelijk kan ook. Google
belooft dat je bestaande Gems meeverhuizen, dat je
skills kunt delen, en dat je bestanden uit Drive of
Notebooks kunt toevoegen. Gratis accounts mogen meedoen,
al rollen de knoppen nog niet overal tegelijk uit.
Zakelijke accounts volgen later in 2027.
Klinkt mooi. Is het dat?
Niet helemaal. Dit is klassiek Google-kerkhof: Inbox,
Reader, Allo, en nu Gems. Dezelfde truc, andere sticker.
Skills zijn vooral een soepelere knop, geen sprong in
intelligentie. De hulptekst en knoppen werkten bij de
aankondiging nog half. En ja, het is fijn dat gratis
gebruikers niet plots moeten betalen. Maar het blijft
een naamsverandering die je leert: bouw je iets op in
Gemini, reken er maar op dat het over twee jaar anders
heet.
Kortom: je favoriete hulpschrijfster verdwijnt niet. Ze
krijgt een nieuwe badge. Of die langer blijft hangen dan
Gems? Dat is, bij Google, altijd een gok.
https://9to5google.com/2026/09/27/gemini-gems-skills/
https://www.theverge.com/tech/1001561/rip-gemini-gems
https://www.androidauthority.com/gemini-skills-expand-free-accounts-3716627/
OpenAI geeft je met "Dots" een stip die
nooit slaapt
 OpenAI lanceerde
op DevDay een nieuwe digitale hulp: Dots. Geen extra
chatvenster, maar een altijd-aan-hulp die op de
achtergrond mag doorwerken. Het is een antwoord op
Meta’s Muse, maar dan vooral voor betalende gebruikers.
Je eerste Dot is inbegrepen bij Pro- en duurdere
plannen, in geselecteerde landen. Later belooft OpenAI
een heel team van Dots. Alsof één onvermoeibare collega
nog niet druk genoeg is.
Wat doet zo’n stip écht?
Je geeft hem een naam, eventueel een schattig gezichtje,
en laat hem taken oppakken. Hij draait op een eigen
computer in de cloud, heeft een browser en kan koppelen
met duizenden apps. Je praat met hem in ChatGPT, Slack
of Teams, of belt hem even. Hij leert hoe jij werkt en
komt soms met werk voordat je erom vraagt: een factuur
die je vergeten was, een conceptmail, een eerste versie
van een tekst.
Concreet: jij blijft de baas, hij doet het uitzoekwerk.
Je kunt zijn scherm bekijken. Gevoelige dingen, zoals
een wachtwoord wijzigen, blijven bij jou. In de
achtergrond mag hij vooral meelezen, niet zomaar dingen
versturen.
Leuk idee, dikke disclaimer
“Soms voor je erom vraagt” klinkt als luxe. Het is ook
een open deur naar chaos. Je geeft een bedrijf toegang
tot je tools, mail en gewoontes. OpenAI hamert op
goedkeuring en veiligheidschecks, en zegt zelf: hij kan
nog fouten maken. Controleer dus wat hij aflevert, zeker
als het om geld, klanten of je reputatie gaat.
En die lieve avatars? Een strikje op iets dat je agenda,
inbox en laptop mag aanraken. Schattig. Een beetje alsof
je de voordeur beveiligt met een knuffelbeer.
Handig als je écht tijd wint. Onwijs als je hem te snel
te veel toevertrouwt. Begin klein, houd de teugels vast,
en onthoud: een stip die nooit slaapt, hoeft ook nooit
te stoppen met kijken.
https://openai.com/index/introducing-dots/
https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/1002033/openai-dots-launch-muse-competitor
https://www.engadget.com/2272230/dots-are-openais-new-personal-agents-and-soon-youll-be-able-to-control-several-of-them/
https://www.platformer.news/openai-dots-agents-devday-2026/
https://slashdot.org/story/26/09/29/1723239/openai-unveils-always-on-ai-agent-dots?utm_source=rss1.0mainlinkanon&utm_medium=feed
Instagram speelt schoolmeester én coach
tegelijk
 Instagram duwt
twee kanten op: de school als minigemeenschap in de app,
en makers die een slimme stem in hun oor krijgen.
Handig? Soms. Ook een beetje alsof het platform nu zelf
bepaalt hoe je hoort te posten.
School op Instagram, maar dan met poortwachter
Partner-scholen mogen meer. Clubs en teams worden een
soort prikbord: Stories en korte berichten die alleen
geverifieerde leerlingen zien. Schoolkanalen moeten
updates naar leerlingen, ouders en leraren brengen.
Meldingen van pesten van die scholen belanden
vooraan in de rij, met reactie binnen 48 uur. De
controle van wie écht leerling is loopt via UNiDAYS.
Concreet: de basketbalcoach kan try-outs in de
school-Stories zetten zonder dat de hele wereld
meeleest. Mooi voor de schoolkrant-sfeer. Minder mooi
als je school-app ineens een extra social netwerk wordt
dat je ook nog moet checken.
Een knip-app die je cijfers naspraat
In Edits, Instagrams eigen knipprogramma, komt een
assistent die je cijfers kent: views, likes, hoe lang
mensen blijven kijken, comments, trends. Je vraagt
waarom clip A wel pakte en B niet, of welke hook beter
werkt. Instagram belooft: hij graaft in de data, maar
jij blijft de maker. Extra gebruik zit achter een
betaald Meta-abonnement. YouTube bouwt iets
vergelijkbaars, alleen meer gericht op het knippen zelf.
Concreet: minder gissen, meer “doe dit, want je publiek
scrollt daar weg”. Handig. En een tikkeltje eng: als
iedereen dezelfde coach volgt, gaan alle Reels op elkaar
lijken.
Twee updates, één rode draad: Instagram wil niet alleen
het podium zijn, maar ook de regisseur. Jij mag nog
knippen. Het script komt steeds vaker van het huis.
https://www.engadget.com/2271713/instagram-expands-partner-schools-features/
https://techcrunch.com/2026/09/30/instagram-rolls-out-an-ai-video-editor-for-creators/
https://www.theverge.com/tech/1002402/instagram-ai-edits-assistant-creators-analytics-youtube
Firefox 157: het vosje krijgt ronde
oortjes. Of je daarop zit te wachten, is de vraag
 Firefox 157 is
binnen, en Mozilla schreeuwt het van de daken: een
nieuwe jas. Rondere tabbladen, een zachtere adresbalk,
frisse kleuren en dezelfde look op computer en telefoon.
Intern heette het Nova. Jij mag het gewoon Firefox
blijven noemen. Concreet: je browser ziet er wat boller
en warmer uit, met een vleugje paars. Mozilla belooft
dat het niet trager wordt.
Wat je écht merkt
Compacte modus is terug. Kleinere tabbladen en knoppen,
meer plek voor de website. Op een smal scherm kan dat
vanzelf. Er zijn extra thema’s en achtergronden, en je
startpagina laat zich beter inrichten. Tabgroepen en
twee pagina’s naast elkaar zitten logischer in beeld.
Onder de motorkap: videobellen neemt minder rekenkracht
op je apparaat, dankzij slimmere verwerking van beeld.
Amazon verdween uit de standaard zoeklijst; zelf
toevoegen mag nog.
Nieuwe verf op een oude discussie
Mozilla noemt het een vernieuwing. Critici zien vooral
Chrome-achtige rondingen en denken terug aan 2013, toen
een eerdere make-over fans de stuipen op het lijf joeg.
Een fris uiterlijk trekt zelden massaal
Chrome-vluchtelingen. Privacy, een knop om slimme
extra’s uit te zetten en minder gesnuffel doen dat
wellicht wél. Een themawissel is leuk. Maar het is geen
reddingsboei.
Kortom: je krijgt een opgefriste Firefox die nog steeds
Firefox wil zijn. Bevalt het paars niet? Verander het
thema. Bevalt de bolle look niet? Dan heb je in elk
geval weer die compacte modus. Soms is dat het enige wat
écht telt: meer website, minder browser.
https://www.theverge.com/tech/1001867/mozilla-firefox-157-redesign-compact-mode
https://betanews.com/article/firefox-157-nova-redesign/
https://mobile.slashdot.org/story/26/09/29/194251/firefox-redesign-brings-round-tabs-new-themes-and-compact-mode?utm_source=rss1.0mainlinkanon&utm_medium=feed
https://www.theregister.com/software/2026/09/30/firefox-157-could-bold-new-look-be-just-what-mozilla-needs/5300059
https://blog.mozilla.org/en/firefox/new-firefox-design-is-here/
Trump neemt initiatieven: een
handtekening, een oorlogsklus en een chatbot
 Donald
Trump zette drie stappen die hij als daadkracht
verkoopt. Techbazen tekenden een veiligheidsakkoord,
Elon Musk mag meedenken over de oorlog van morgen, en de
overheid kreeg een nieuwe site die antwoorden geeft via
kunstmatige intelligentie. Het klinkt als regeren. Het
voelt vooral als een persmoment.
Een belofte zonder boete
Zes bedrijven, onder meer OpenAI, Google, Meta,
Anthropic, Nvidia en xAI, tekenden het Witte
Huis-akkoord over “superintelligentie”. Ze beloven
interne controles, een eigen team dat die controles
naloopt, een externe controleur en een commissie in de
raad van bestuur. Die commissie moet vooral kijken of de
modellen niet zelf gaan hacken of gevaarlijk worden op
het vlak van cyber, bio of chemie.
Klinkt netjes, tot je leest wat er níét in staat. Geen
boete, geen verplichte termijn, geen definitie van
“stevig”. De bedrijven spreken af dat ze elkaar
regelmatig zien om zelf de regels te schrijven. Later
“kan het zinvol zijn” om er een wet van te maken.
Voorlopig is het een morele belofte met een tikfout in
“United States” op het document. Tegelijk verbood Trump
de overheid het woord kunstmatige intelligentie te
gebruiken: voortaan heet het Super Intelligence, want
“super is het beste woord dat er is” en “artificial”
klinkt volgens hem te veel als nepnieuws. Een werkende
definitie volgt binnen zestig dagen.
Musk mag de oorlog van morgen uittekenen
Minister van Defensie Pete Hegseth zette Project
Meridian op. In 120 dagen moet een clubje zeggen welke
wapens en techniek het leger straks nodig heeft, tot op
de maan en onder de grond. Medeleiders: Elon Musk,
Palmer Luckey van Anduril en oud-voorzitter Newt
Gingrich. Geen van drieën heeft in het Amerikaanse leger
gediend.
Musk en Luckey verkopen het Pentagon al satellieten,
drones en raketten, soms voor miljarden. Critici zeggen
hardop wat je zelf ook ziet: je vraagt de verkoper welke
spullen de klant morgen moet kopen. Na het rumoer rond
zijn eerdere bezuinigingsclub is Musk zo weer
binnengehaald in de regering. Alleen is de klus nu
kleiner, en de belangen groter.
De overheid krijgt een chatbot
America.gov moet één loket worden voor paspoort, zorg en
rampenhulp. De chatbot draait op Gemini van Google en
Grok van Musk. Nu geeft hij vooral antwoorden; de echte
diensten komen later. Op de lanceerdag zei hij nog dat
Biden de verkiezing van 2020 won. Kort daarna weigerde
hij “politieke vragen”. Handig als je de feiten liever
zelf bijstuurt.
Drie initiatieven, één patroon: de mensen die de
techniek maken, mogen ook zeggen hoe veilig, hoe
militair en hoe toegankelijk die techniek is. Jij krijgt
de belofte. Zij houden de pen vast.
https://www.theregister.com/ai-and-ml/2026/09/30/trump-administration-gets-big-tech-to-sign-weak-non-binding-ai-regulations/5299955
https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/1002584/trump-us-ai-safety-deal-self-regulation-tech-execs
https://www.engadget.com/2274082/elon-musk-and-palmer-luckey-will-advise-the-government-on-the-future-of-warfare/
https://tech.slashdot.org/story/26/09/30/1612221/trump-administration-launches-new-ai-powered-americagov-website?utm_source=rss1.0mainlinkanon&utm_medium=feed
Reddit sluit de deur naar de
buitenwereld, en jij mag de rekening betalen
 Reddit
schrapt zijn nieuwsfeeds en zet de open toegang tot zijn
gegevens op slot. De officiële reden is kunstmatige
intelligentie: robots schrapen de site leeg. De
bijwerking is dat een van de laatste open deurtjes van
het web dichtgaat, terwijl de betaalde deur wijd open
blijft.
Wat er precies verdwijnt
Op 13 november stopt Reddit met zijn RSS-feeds. Dat zijn
eenvoudige lijstjes waarmee een programma nieuwe
berichten uit een forum ophaalt, zonder dat je de site
zelf opent. Voor moderators die zo waarschuwingen
kregen, is er een omweg via Discord. Voor iedereen die
de feeds gewoon las, is er niets in de plaats. Reddit
zegt het zelf: dankjewel, en tot nooit.
De open programmeertoegang volgt in maart 2027. Apps,
onderzoekers en hulpjes die nu nog gesprekken mogen
uitlezen, moeten tegen 12 januari 2027 geregistreerd
zijn. Daarna alleen nog met een commerciële deal. Ook de
oude, tekstrijke versie van de site wordt verder
dichtgezet. Je moet al ingelogd zijn, en binnenkort telt
alleen nog wie die versie de laatste zes maanden echt
gebruikte. Moderatoren blijven buiten die regel.
Waarom zo’n RSS-feed juist wél belangrijk is
Zo’n feed is een stom, universeel lijstje met links. Een
krant, een blog, een forumdraad of een podcast: het
werkt overal hetzelfde. Jij kiest wat je volgt, in een
leesapp die van jou is, zonder account, zonder
aanbevolen rommel en zonder dat het platform ziet hoe
lang je bleef hangen. Google heeft zijn eigen lezer ooit
al vermoord. Wat overbleef, was precies dit soort
kleine, open verbinding. Die nu ook sneuvelt, is
spijtig.
De robots zijn het excuus, niet het hele verhaal
Dat scrapers lastig zijn, klopt. Maar Reddit verdient
intussen geld aan dezelfde teksten. De “overige omzet”,
buiten reclame, steeg met 24 procent naar 43 miljoen
dollar, vooral door licenties aan bedrijven die modellen
trainen. Google en OpenAI mogen betalen. Wie niet
betaald wordt aangeklaagd of buitengesloten, inclusief
het internetarchief. Schrapen is dus verboden, tenzij de
factuur klopt.
Je oude gewoonte wordt een product. De belofte dat de
klassieke site blijft bestaan zolang mensen hem
gebruiken, krimpt intussen tot “zolang je recent genoeg
klikte”. Handig voor de beurs. Jammer voor het web.
https://techcrunch.com/2026/09/30/reddit-is-killing-rss-feeds-ending-public-api-access-because-of-ai-bots/
https://9to5mac.com/2026/10/01/reddit-is-making-two-changes-some-long-time-users-wont-like/
https://www.theverge.com/tech/1002788/old-reddit-ai-scraping
https://tech.slashdot.org/story/26/09/30/1841213/reddit-is-killing-rss-feeds-ending-public-api-access?utm_source=rss1.0mainlinkanon&utm_medium=feed
Google bouwt slimmere software, en een
onzichtbaar merkteken in eiwitten
 Twee
aankondigingen, één bedrijf. Eerst een nieuw topmodel
dat jij nog niet mag gebruiken. Daarna een watermerk
voor eiwitten die een computer heeft ontworpen. Het ene
is een wedstrijd om de hoogste score. Het andere is een
poging om te zien wie iets gevaarlijks heeft besteld.
Een topmodel, alleen voor uitverkorenen
Google stelt Gemini 4 Argon voor, zijn nieuwste zware
model. Het moet lang kunnen doorwerken aan code,
financiën, teksten en het dichten van gaten in software.
Op de scorelijsten die Google zelf toont, staat het vaak
hoger of gelijk met de nieuwste modellen van OpenAI en
Anthropic. Niet overal: op sommige programmeertaken
blijven de anderen voor. Het kan ook veel langere
antwoorden geven dan de vorige generatie, tot een
miljoen stukjes tekst.
Jij ziet daar voorlopig niets van. Argon gaat eerst naar
een club vertrouwde beveiligers, via het
Fairwind-programma, en doorloopt een vrijwillige
Amerikaanse controle voor de brede uitrol. Daarna komen
betalende klanten en het duurste Google-abonnement. De
instapprijs is scherp: 2 dollar per miljoen invoertekens
en 10 dollar per miljoen uitvoer, later het dubbele.
Google gebruikt het zelf al voor onderzoek en om
geheugen in zijn datacenters vrij te maken.
Klinkt sterk, tot je bedenkt dat de mooiste scores van
de maker komen, en dat juist de versie zonder
beveiligingsremmen naar die uitverkorenen gaat. Een
model dat zelf gaten zoekt en dicht, is handig. In de
verkeerde handen is het een handleiding. (1)(2)
Een watermerk in een eiwit
SynthID kende je van foto’s en tekst. SynthID Bio doet
hetzelfde met eiwitten. Tijdens het ontwerp kiest de
software, als dat de werking niet breekt, net die
bouwsteen die bij een geheime sleutel past. Het
merkteken zit verspreid over de keten. In labtesten
plakten de gemerkte eiwitten even goed aan hun doel als
de ongemerkte.
Het idee: DNA-fabrieken screenen bestellingen op bekende
risico's. Een computerontwerp lijkt op niets bekends,
dus weten ze niet of het van een betrouwbaar lab komt.
Met de sleutel wel. Korte eiwitten, een gelekte sleutel
of een ander ontwerpprogramma vallen buiten de boot. Het
is een extra zeef, geen slot. Maar het is tenminste een
zeef die je kunt controleren, in plaats van een
scorelijst die je moet geloven.(3)(4)
https://venturebeat.com/technology/google-unveils-gemini-4-argon-retaking-benchmark-lead-over-openai-and-anthropic-but-in-limited-release
https://www.engadget.com/2274263/google-gemini-4-model-argon/
https://www.neowin.net/news/gemini-4-argon-takes-on-gpt-6-astra-and-claude-opus-55-with-aggressive-pricing/
https://arstechnica.com/science/2026/09/google-figures-out-how-to-watermark-ai-designed-proteins/
https://www.helpnetsecurity.com/2026/10/01/synthid-bio-watermark/
 |
Hoe bedenken ze het
Soft- en
hardwarefabrikanten met nieuw en/of
beter!
|
Nieuwe
ontwikkeling bij zonne-energie: zonlicht lekt als
warmte. Maar Groningen houdt het even vast
 Gewone
zonnepanelen laten een deel van het licht als warmte
ontsnappen. Natuurkunde zette daar ooit een plafond op:
ruwweg een derde van het zonlicht wordt stroom, de rest
is soep. Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen
(met TU Wien) denken dat tin dat plafond kan optillen —
in het lab, nog niet op je dak.
Hete elektronen met een korte vakantie
Fel licht schopt elektronen extra hard. Die extra
energie is weg in een oogwenk: ze koelen af en jij
krijgt warmte in plaats van watt. In tinhoudende
perovskiet — een kristalachtig laagje — blijft die
“hete” lading tot duizend keer langer hangen: van
piepkleine deeltjes van een seconde naar een slordige
miljardste. Net lang genoeg, in theorie, om de bonus nog
af te tappen.
Twee files tegelijk
Simulaties tonen waarom. De laagste energievakjes raken
vol, dus de rest moet wachten. En trillingen in het
kristal geven warmte terug aan de lading, als een
radiator die per ongeluk de kamer weer opwarmt. Alleen
samen verklaart dat de meting. Tin wint het hier van
lood: lichter, soepeler rooster. Minder gif in de mix
klinkt mooi; of het ook stevig en goedkoop blijft, is
een ander liedje.
Nog geen paneel bij de Gamma
Het team is eerlijk: er blijven vragen. Je moet die
extra energie ook écht oogsten, zonder dat defecten
alles weer leegtrekken. Commerciële panelen die dit
doen, zijn “nog ver weg”. De 33 procent is geen wet voor
stapelcellen — die breken het plafond al met twee lagen.
Dit is een andere gok: één laag die slimmer met
restwarmte omspringt.
Wat jij ervan moet onthouden
Geen revolutie in de winkel. Wel een Nederlands lab dat
zegt: het lek zit niet alleen in de zon, maar
ii-ook in hoe snel wij die panelen laten afkoelen.
Tin als held van het dak? Eerst maar eens kijken of de
held niet oxiderend afhaakt.
https://interestingengineering.com/innovation/tin-based-solar-cells-could-beat-33-limit
https://hardware.slashdot.org/story/26/09/26/0716210/new-tin-based-solar-cells-trap-heat-1000-times-longer-could-beat-33-limit?utm_source=rss1.0mainlinkanon&utm_medium=feed
Starship haalt eindelijk een baan rond de
aarde. Amazon blijft op de grond
 SpaceX’s
Starship vloog voor het eerst écht in een baan om de
aarde — vlucht 14, vanaf Starbase in Texas. Hij
lanceerde deze keer geen testdummy’s meer die na twintig
minuten verbranden, maar 26 werkende Starlink
V3-satellieten. En er is nu contact met allemaal. Eén
motor viel vroeg uit; de rest trok door. Na een eerste
check koos SpaceX ervoor eerder terug te keren en in de
Stille Oceaan te landen, in plaats van nog uren te
blijven hangen. Orbit is binnen. Het schip heel naar
huis brengen is de volgende soap.
Grotere schotels, grotere belofte
Starlink V3 is grof: twee ton per stuk, uitgeklapt
ongeveer vliegtuigformaat. Elke satelliet zou ongeveer
tien keer zoveel data aankunnen als de vorige generatie.
Deze eerste lading alleen al zou het netwerk met ruwweg
3 procent laten groeien. Musk praat over
gigabit-downloads en later rechtstreeks naar je
telefoon. Zakelijke klanten met de nieuwste schotel
zouden binnen weken mogen meeliften — als de satellieten
doen wat de brochure belooft.
Terwijl Bezos’ internet in de file staat
Amazon Leo telt nog geen vierhonderd satellieten.
Starlink zit ruim boven de elfduizend. De Atlas-raket
gaat met pensioen, Vulcan staat stil na een probleem,
Blue Origins New Glenn mist een lanceerplatform, Ariane
loopt vertraging op. De beloofde commerciële start is
stil voorbijgegaan. Extra boekingen bij Europa helpen
niet als de raket niet vliegt.
Wat jij merkt
Op de schotel op je dak verandert er deze week niks. Wel
de verhouding: wie zelf de grootste raket én het
grootste netwerk bouwt, bepaalt het tempo. Wie andermans
raketten nodig heeft, wacht. Starship in een baan is een
mijlpaal. Gigabit voor iedereen blijft een claim — tot
je het thuis kunt meten.
https://www.notebookcheck.net/SpaceX-Starship-flight-14-launches-first-Starlink-V3-satellites-for-gigabit-downloads.1410436.0.html
https://www.theverge.com/science/1001259/spacex-starlink-satellites-starship-amazon-leo
https://science.slashdot.org/story/26/09/28/1513251/spacex-launches-starship-into-orbit?utm_source=rss1.0mainlinkanon&utm_medium=feed
Robot-honden op het land: schattig, tot
ze je baan inspecteren
  Eerst bewaakten
ze resorts en grenzen. Nu sturen bedrijven vierpotige
robots de akker op. Niet om te blaffen, maar om gewassen
te filmen, onkruid te spotten en ziektes eerder te zien
dan jij met een schep.
Wat doen die beesten?
Boeren misten ‘ogen op de grond’. Satellieten zijn grof,
drones lastig in een kas, en zelf lopen is traag en
duur. Een robot-hond stapt tussen de rijen, maakt
scherpe foto’s en laat software zoeken naar plagen,
ziekten en rare groei. Een Zwitsers-Brits project van
Synergenta belooft dat. In China zou zo’n beest bij
druiventelers al flink werk schelen. Natte grond? Geen
probleem, zeggen de makers. De plant ‘praat met licht’,
en de hond zou dat opvangen.
Mooie brochure, lastige realiteit
Klinkt als sciencefiction in de modder. Maar dit is nog
altijd experimenteel, geen tractor die je even koopt.
Camera’s, lasers en chips moeten blijven werken in stof,
regen en een kas vol condens. En als de robot 24 uur kan
rondlopen, verdwijnt er inspectiewerk door mensen. Dat
is prettig voor de boer met te weinig handen, minder
prettig voor wie dat werk voor den brode deed.
Kortom: de hond is geen knuffel. Het is een camera op
poten. Handig als hij écht ziekten eerder ziet. Onhandig
als hij vooral een dure gadget blijkt die je moet
opladen terwijl de kool nog gewoon verder rot...
https://www.engadget.com/2268588/farmers-new-job-for-robot-dogs/
Nieuwe Polaroid Mod geeft je een
draaiknop voor ‘oeps, kunst’
 Polaroid
lanceert de Mod: een instantcamera van zo’n 170 dollar
die niet alleen knipt en klaar is. Rond de lens zit een
extra ring. Daarmee kies je vier effecten die écht op
het filmpje belanden, niet achteraf in een app. Handig.
En een tikkeltje gevaarlijk, want elk experiment kost
weer een velletje.
Vier trucjes, één duur vel papier
Dubbele belichting legt twee foto’s over elkaar. Split
Shot knipt het beeld in twee helften met een draaiend
hulpstuk voor de lens. Lichttekenen vangt strepen van
een zaklamp of sterretje; daarvoor zet je de camera
stil. Beweging bevriezen combineert een vage sleep van
beweging met een scherpe flits aan het eind. Verder: een
knop voor helderheid, vaste scherpte, twee verwisselbare
lenzen (gewoon en portret) en film van het type i-Type
of 600. De accu zou tot 15 pakjes moeten halen. Dat
klinkt riant, tot je beseft dat elk pakje zelf al een
kleine uitgave is.
Nostalgie met handleiding
Het idee is charmant: analoge speeltuin, geen
filterwinkel. Het nadeel is ouderwets Polaroid: je ziet
het resultaat pas als het vel uit de klep glijdt. Mis je
de timing, dan heb je een dure abstractie. De Mod maakt
experimenteren makkelijker dan bij een kale
instantcamera. Goedkoper dan een avondje Photoshop wordt
het nooit.
Kortom: leuk als je van tastbare foto’s houdt en tegen
een mislukking kunt. Minder leuk als je denkt dat een
draaiknop het filmpje goedkoper maakt. Dat doet-ie niet.
Hij maakt het alleen verleidelijker om nóg een keer te
drukken.
https://www.theverge.com/tech/1001587/polaroid-mod-instant-camera-creative-shooting-modes
Een koptelefoon die je zegt dat je
hersenen moe zijn - zou dat iets voor jou zijn?
 Neurable
verkoopt de One: een koptelefoon van 499 dollar die niet
alleen muziek speelt, maar ook je hersengolven meet. Het
is hun derde poging. Eerder deed het bedrijf dat samen
met een duur audiomerk. Nu doen ze het alleen.
Wat hij belooft te doen
In de oorschelpen zitten sensoren die een eenvoudig
hersensignaal oppikken, hetzelfde soort meting dat
artsen in het ziekenhuis gebruiken, alleen veel grover.
Zet je hem ’s ochtends aan, dan volgt hij de hele dag
hoe scherp je bent. Zakt je aandacht, dan krijg je het
advies om pauze te nemen. Je ziet ook een getal voor je
“hersengolfpiek”, een schatting van je hersenleeftijd,
hoe snel je verwerkt en wat een slechte nacht met je
doet. De batterij gaat 22 uur mee, of 12 uur als de
meting aanstaat. Geluid, ruisonderdrukking en microfoons
zitten er gewoon bij.
Waar is dit goed voor?
Voor een seintje dat je beter even wegloopt van je
scherm. Misschien ook voor een spelletje: in een test
met een gamemerk schoot iemand secuurder toen hij kalmer
was. Leuk als extraatje. Niet als diagnose.
Wat zijn de gevaren?
Zo’n meting door haar en een oorschelp is rommelig.
“Hersenleeftijd” klinkt wetenschappelijk en is vooral
een score in een app. Het echte risico zit in de
gegevens: dit is geen stappenteller, dit is een signaal
uit je hoofd, bij een bedrijf dat je niet kent. Wie
bewaart het, wie koopt het, en wat als je verzekeraar
ooit “altijd afgeleid” interessant vindt?
Maar zou hij dan niet nuttig kunnen zijn om een
herseninfarct te herkennen? Nee. Daarvoor heb je
een ziekenhuisscan en een arts nodig, geen koptelefoon
die zegt dat je koffie moet halen.
https://www.engadget.com/2271652/neurable-one-eeg-headphones/
|
Het oor wil ook wat!
Audio op het Internet
|
Bose gaat terug
naar de kabel – en ontdekt eindelijk delen
 Bose doet
twee dingen tegelijk: een ouderwetse kabel terugbrengen
én een nieuwe truc op zijn dure koptelefoons zetten. Of
dat slim is, hangt af van hoe vaak je batterij doodgaat.
De draad is terug, met knopjes
Voor het eerst in elf jaar verkoopt Bose weer oortjes
met een snoer. Ze heten simpelweg Noise Cancelling Wired
Earbuds, kosten 99 dollar en sluiten aan via USB-C. Geen
accu meer die om half tien op is. Wel actieve
ruisonderdrukking, een knop op het snoer voor volume en
modi, en een microfoon voor bellen. Ze zijn
spatwaterdicht genoeg voor regen en zweet, komen met
extra dopjes en vleugeltjes, en gaan medio oktober de
deur uit. Klinkt als de oplossing voor iedereen die
Bluetooth vooral als irritatie kent.
Ondertussen op de dure set
Op de QuietComfort Ultra Headphones Gen 2 (449 dollar)
zet Bose via een update Auracast aan. Dat is een manier
om één geluidsbron naar veel koptelefoons tegelijk te
sturen: een aankondiging op het vliegveld, een college,
of de tv zonder de kinderen wakker te maken. De functie
bestaat al jaren, maar fabrikanten doen nog altijd alsof
het een geheime optie is. Bose komt laat, en voorlopig
alleen op het vlaggenschip. Meer modellen moeten volgen.
Twee stappen, één patroon
De kabel is eerlijk: geen pairing-drama, geen lege
batterij. Maar 99 dollar voor een snoer blijft pittig,
en je telefoon moet USB-C hebben. Auracast klinkt handig
tot je merkt dat de zender – de tv, de aula, de poort –
het ook moet ondersteunen. Anders heb je een knop die
nergens naartoe leidt.
Kortom: Bose verkoopt rust. De ene keer met een stekker,
de andere keer met een belofte. Check eerst of jouw
wereld die belofte al kan waarmaken.
https://www.theverge.com/tech/1001326/bose-wired-earbuds-noise-canceling-headphones-preorder
https://www.theverge.com/tech/1001522/bose-headphones-get-auracast-support
 |
De nieuwe oogst
|
Wat
je op eduroam.org/where vindt
 Dat is een
informatieve kaart, geen webapp die je moet
kopen. Je ziet waar eduroam over de wereld
beschikbaar is (ruim 100 landen) en je wordt
doorgestuurd naar een hotspotzoeker. Optioneel
zijn er gratis companion-apps voor iOS en
Android om hotspots te vinden — eduroam zelf is
wifi, geen programma dat je moet installeren om
te “werken”.
Gratis?
Voor studenten, onderzoekers en personeel van
aangesloten scholen/universiteiten is inloggen
op eduroam-hotspots doorgaans gratis. Je
gebruikt de account van je eigen instelling. De
website en de zoek-apps zijn eveneens gratis.
Spamlijsten?
eduroam.org is het officiële domein (sinds
2004), met geldig https. Reputatiescans
vermelden geen blacklist-treffer en beoordelen
de site als legitiem/veilig. Dat sluit valse
“eduroam”-wifi of nagemaakte inlogpagina’s
elders niet uit; controleer altijd dat je het
echte netwerk eduroam kiest.
Wat is eduroam?
Eduroam (“education roaming”) is een
wereldwijde, beveiligde wifi voor onderwijs en
onderzoek. Eenmaal ingesteld op je toestel log
je op een andere campus, bibliotheek of
partnerlocatie in met dezelfde schoolaccount. Je
wachtwoord gaat naar je eigen instelling ter
controle, niet naar het bezoekersnetwerk —
steviger dan een typische café-hotspot.
[Taal: EN]
https://eduroam.org/what-is-eduroam/
https://eduroam.org/where/
|
CitationTree: unieke referentie
naar papers
 Dit is een gratis
webtool, geen programma om te downloaden. Je
plakt de DOI van een wetenschappelijk artikel
in, en je krijgt een boom van de belangrijkste
papers eromheen: wat het artikel citeert en wat
ernaar verwijst. Klikken op een bolletje opent
het stuk; je kunt de boom exporteren als plaatje
of als RIS/BibTeX voor Zotero en soortgenoten.
De data komen van OpenAlex.
Gratis?
Ja: geen account of betaling zichtbaar. Het is
een kleine academische visualisatie, geen
winkel.
Spamlijsten?
Ik vond geen aanwijzing dat citationtree.org op
spam- of phishinglijsten staat. Let op:
“citation scam” op het web gaat meestal over
valse bedrijfsvermeldingen (Google-listings),
niet over deze site. Gewoon een DOI invoeren is
laag risico; het blijft een onafhankelijke tool,
geen officiële bibliotheek van je universiteit.
Wat is een DOI?
Een DOI (Digital Object Identifier) is een vaste
code voor een digitaal document, meestal een
wetenschappelijk artikel. Hij verandert niet,
ook als de uitgever de webpagina verhuist.
Hij ziet er zo uit: 10.1038/s41586-021-03819-2.
Vaak staat hij op de artikelpagina als een link:
https://doi.org/
plus die code. Die link brengt je naar de
officiële versie.
Citation Tree vraagt precies die code, zodat het
de juiste publicatie in de citatiedata kan
opzoeken — niet de titel, die vaak dubbel
voorkomt.
[Taal: EN]
https://citationtree.org
|
TidyInstall: van Github-repo naar
installer
 TiddlyInstall is een
gratis webtool in één HTML-bestand (geen
programma dat je eerst moet installeren): je
wijst naar een GitHub-repo of schrijft code in
de browser, en het bouwt echte installers voor
Windows (.exe), Linux (.run) en macOS (.zip). Je
kunt de pagina (~6 MB) ook opslaan en offline
gebruiken. Het is geen winkel en vraagt geen
account.
Spamlijsten?
Het draait op GitHub Pages van het
open-sourceproject zelf; ik vond geen aanwijzing
dat deze site op spam- of phishinglijsten staat.
Let wel: de tool maakt installers voor andere
software — die software is niet automatisch
veilig. Controleer altijd de repo die je laat
inpakken.
[Taal: EN]
https://robertsdotpm.github.io/_static/tiddlyinstall.html
https://www.reddit.com/r/InternetIsBeautiful/comments/1wqgyyq/i_made_a_single_html_file_that_creates_windows/
|
EarthCam: live webcms
 EarthCam
is een langbestaand netwerk van live-webcams
over de hele wereld: steden, stranden,
bouwplaatsen, time-lapses. Je bladert of zoekt
op de kaart en kijkt mee — geen programma om te
downloaden. Kijken is gratis; optioneel account.
Bouwcamera’s en professionele diensten
(earthcam.net) zijn apart en betaald.
Spamlijsten?
Nee: het is een bekend bedrijf (sinds 1996), met
geldig https. Reputatiescans zien geen phishing-
of malwaresignaal. Let zoals altijd op
nagemaakte “EarthCam”-sites en op advertenties
naast de beelden.
[Taal: EN]
https://www.earthcam.com/
|
FollowUpThen: heel simpele
reminders
 Deze
webdienst biedt je de mogelijkheid om gewoon een
herinnering in de toekomst aan te aken van een
bepaalde mail. Nadat je een account aangemaakt
hebt, kan je gewoon een mail sturen vanuit je
gewone mailprogramma naar
...@followupthen.com
Forward een mail naar bijvoorbeeld 20261001@followupthen.com
om automatisch een herinnering van die mail te
ontvangen. Je kan ook weerkerende herinneringen
aanmaken, en wanneer de bestemmeling op jouw
mail reageert, dan wordt de follow-up
automatisch geannuleerd. De tool werkt ook samen
met Google Calendar en andere
productiviteitstools.
Je kan de dienst gratis uittesten, maar dit is
beperkt tot 50 actieve herinneringen per maand.
Abonnementen beginnen vanaf $4 per maand.
[Taal: EN]
https://www.followupthen.com
https://webcurate.co/followupthen
|
Mockaroo: data om te testen
 Met deze
online tool kan je data genereren waarmee je dan
de app die je aan het ontwikkelen bent, testen
kan. De site is vooral bedoeld voor
ontwikkelaars om software te testen of demo's te
bouwen. De tool ondersteunt data in bijvoorbeeld
JSON, CSV, SQL, Excel, XML en meer.
De webapp is gratis uit te proberen (max 1.000
rijen per bestand), abonnementen starten vanaf
60 dollar per jaar.
[Taal: EN]
https://mockaroo.com
https://webcurate.co/mockaroo
|
Boeken op datum van verschijning
 Op deze website zie
je een tijdlijn van boeken per publicatiemaand:
je veegt of klikt door de jaren heen en krijgt
covers met score en auteur. Het is een gratis
webapp om te bladeren en een titel te openen; je
hoeft niets te downloaden.
Op spamlijsten duikt deze exacte site niet op
als malware of phishing. Scamadviser noemt
book-filter.com “very likely safe” (SSL, als
veilig aangemerkt).
https://www.book-filter.com/timeline
|
Droid File Transfer: bestanden
uitwisselen
 Hier
vind je een gratis webapp voor de Mac: bestanden
tussen Mac en Android kopiëren via USB, in
Chrome. Niets installeren, niets uploaden naar
een cloud; je kiest een map op je Mac en je
telefoon. De code staat openbaar op GitHub. Het
is dus geen programma dat je van die pagina moet
downloaden.
Deze specifieke site duikt niet op als spam- of
malwaresite. Let op de naam: Droid Transfer van
Wide Angle Software is iets anders (betaalde
Windows-app). En nep-sites voor Googles oude
Android File Transfer bestaan wél; dit is daar
een los, browsergebaseerd alternatief voor.
https://www.droidfiletransfer.com/
|
Quite Holiday: wanneer best op
reis gaan
 Dit is een gratis
webapp in je browser, geen programma dat je
downloadt. Je vult reisdata in (eventueel een
land of werelddeel) en de site toont hoeveel
procent van de mensen dan met schoolvakantie of
een feestdag zit, zodat je de rustige weken kunt
kiezen.
De kalenders dekken landen in Europa, Noord- en
Zuid-Amerika, Azië, Afrika en Oceanië; een
bestemming is optioneel. In zoekresultaten en
bekende spamlijsten duikt quiet.holiday niet op
als verdachte site. Het ziet eruit als een
eenvoudige reishulp, zonder account of betaling
op de pagina.
[Taal: EN]
https://quiet.holiday/nl
|
Tyle: simpel postings ontwerpen
voor de socials
 Tyle.io
is een webapp in je browser, geen programma om
te downloaden. Je typt een korte boodschap,
kiest beelden uit een stockbibliotheek van
miljoenen foto’s en clips, en exporteert een
video of beeld voor sociale media. De editor
past de opmaak zelf aan, verschaalt het formaat
per kanaal en kan je tekst voorlezen.
Je kan het gratis uitproberen; een account
of latere betaling wordt op de homepage niet
uitgesloten.
[Taal: EN]
https://webcurate.co/tyle
https://tyle.io/
|
Bezoek
ook de andere projecten van de
Netties-medewerkers:
Wim
W.: http://www.tenbunderen.be/
- http://www.nieuwsbronnen.com/
Sjeef:
http://www.sjeef.eu/Nederlands/projecten.html
Hilde:
http://hoorspel.wordpress.com
| |
Bij de collega's
|
 ALGEMEEN DAGBLAD
https://www.ad.nl/tech
Doodsbedreigingen en
seksisme na video’s met ‘gluurbrillen’: Franse vrouwen
slaan alarm
Niet alleen in Nederland wordt er juridische strijd
gevoerd tegen de ‘gluurbril’; ook in Frankrijk groeit
het verzet. Justitie stelt daar inmiddels een
onderzoek naar de smartbril in, na alarmerende
signalen van vrouwen. Zij meldden zich bij de politie
omdat ze tot hun stomme verbazing door mannen met zo’n
bril zijn gefilmd. „En het filmpje met mij werd 5
miljoen keer bekeken.’’
https://www.ad.nl/tech/doodsbedreigingen-en-seksisme-na-videos-met-gluurbrillen-franse-vrouwen-slaan-alarm~ac5a4a90/
 COMPUTERTAAL
http://www.computertaal.info
PrintFilmReady: afdrukken op
textiel of papier
Ik heb een beetje een zijproject tijdens de week
(eigenlijk eerder een hoofdproject, maar goed): ik
werk namelijk als technical author voor een bedrijf
dat digitale printers maakt en verkoopt. Onlangs vond
ik een website waarop ik zonder veel kennis en met nog
minder moeite foto’s klaar kon maken zodat ik ze kon
afdrukken met zeefdruk en dat op zowel papier als
textiel.
https://computertaal.info/2026/09/29/printfilmready-afdrukken-op-textiel-of-papier/
 TWEAKERS NET
http://www.tweakers.net
Telenet mag na hoger beroep
nog steeds niet met 'fiber' adverteren voor coax
Telenet mag zijn coaxverbindingen niet adverteren met
de termen 'fiber', 'fibre' of 'glasvezel', heeft het
hof van beroep bevestigd. De ondernemingsrechtbank
trok in februari al dezelfde conclusie, maar de
Belgische provider ging in beroep tegen die uitspraak.
https://tweakers.net/nieuws/252910/telenet-mag-na-hoger-beroep-nog-steeds-niet-met-fiber-adverteren-voor-coax.html
 DATANEWS
http://www.datanews.be
https://trends.knack.be/ai-en-tech/
Vier op de tien Belgen zijn
digitaal kwetsbaar, terwijl AI razendsnel doorbreekt
Hoewel bijna vier op de tien Belgen moeite hebben met
basale digitale vaardigheden, breekt artificiële
intelligentie (AI) in sneltempo door bij het brede
publiek. Liefst 42 procent van de Belgen tussen 16 en 89
jaar gebruikte de voorbije drie maanden een
AI-toepassing. Dat blijkt uit de nieuwe Barometer
Digitale Inclusie van de Koning Boudewijnstichting, die
onderzoekers van de UGent en de UCLouvain hebben
opgesteld.
https://trends.knack.be/ai-en-tech/technieuws/vier-op-de-tien-belgen-zijn-digitaal-kwetsbaar-terwijl-ai-razendsnel-doorbreekt/
 |
De zaak Tee en Tee
Tips en trucs voor de
PC/Internaut
|
Trek
die externe schijf er niet zomaar uit
 De balk die de
voorgang van de overdracht van bestanden is vol,
dus de kabel mag eruit, denk je. Toch?
Niet altijd. Je computer schrijft soms nog na
vanuit het geheugen, of een achtergrondtaak
(back-up, zoekindex) is nog bezig. Trek je de
schijf er dan uit, dan kan een bestand half
blijven, of de inhoudsopgave van de schijf klopt
niet meer. Soms merk je dat pas als het
origineel al weg is.
Zo doe je het goed
1. Wacht tot kopiëren echt stopt. Geen open
bestanden van die schijf, geen back-up die nog
loopt.
2. Werp de schijf uit. Op Windows:
rechtermuisklik op de schijf en kies Uitwerpen,
of het icoontje bij de klok. Op een Mac: het
uitwerptekentje naast de schijf, of sleep hem
naar de prullenbak. Op Linux: Ontkoppelen in je
bestandsbeheer.
3. Wacht op het seintje dat het mag. Krijg je
“bezig” of “schijf in gebruik”, dan is iets nog
aan het schrijven. Sluit dat programma en
probeer opnieuw.
4. Haal de kabel er pas daarna uit.
Wanneer het minder erg is
Windows staat standaard op “snel verwijderen”:
minder bufferen, dus minder risico, ook iets
trager. Je past dat aan via Schijfbeheer,
rechtermuisklik op de schijf, Eigenschappen,
Beleid. Op een Mac blijven Time Machine en
Spotlight soms doorsudderen. Linux bewaart
schrijfacties het langst in het geheugen, dus
daar is uitwerpen geen gokken.
Een melding “niet correct verwijderd” betekent
niet meteen dat alles stuk is. Het echte
probleem is een schijf die verdwijnt midden in
een schrijfactie. Nieuwere schijven hebben soms
een vangnet. Reken er niet op. Uitwerpen duurt
twee seconden. Een kapotte back-up duurt een
avond.
https://www.engadget.com/2267984/why-its-important-to-properly-eject-external-drives/
|
|
|
|
Van alles halen, (bijna)
niets betalen...
|
Sandboxie Plus
Dit
progje draait een Windows-programma in een
afgesloten doos: bestanden, register en het
echte systeem blijven ongemoeid. Handig om een
verdachte installer of browser te testen zonder
rommel achter te laten.
Het is Windows-software (7/10/11, 64-bit; ook
ARM64), geen macOS of Linux. De kern is gratis
en open source voor persoonlijk,
niet-commercieel gebruik; sommige extra’s vragen
een steuncertificaat, zakelijk gebruik een
betaald certificaat. Actuele versie: 1.18.5.
https://www.chip.de/download/security-datenschutz/sandboxie-plus_ec45b537-2ee1-4cbc-b266-fbdf3f77c449.html
https://github.com/sandboxie-plus/Sandboxie/releases/tag/v1.18.5
|
WinStars 3: sterren kijken
  Dit is
een gratis planetarium op je computer of
telefoon: je kiest plek en tijdstip en ziet
planeten, miljoenen sterren, sterrenstelsels en
kometen, plus een reis door het zonnestelsel.
Het draait op Windows (7 tot 11), Linux,
Raspberry Pi en Android (via F-Droid of APK;
niet meer in de Play Store). macOS en iOS vallen
af. Versie op CHIP: 3.0.307.
https://www.chip.de/download/office-produktivitaet-finanzen/winstars_bb59bd44-0e33-4ffd-a891-7f803613e197.html
https://winstars.net/en/
|
ExifCleaner: digitale data
 Foto’s bevatten vaak
EXIF-gegevens zoals sluitertijd, diafragma, ISO,
cameratype, tijdstip en zelfs de exacte locatie.
Die informatie kan je privacy schaden als ze in
verkeerde handen valt. Met ExifCleaner sleep je
de foto’s in het programma, kies je in het menu
Edit voor Delete, en zijn de metadata
verwijderd.
https://www.chip.de/download/multimedia-kreativtools/exifcleaner_ce3aca39-9dd6-46eb-968a-9b7649d9d1c9.html
https://exifcleaner.com/
|
Wat heeft de nieuwe versie van
Opera browser te bieden?
 Opera
voor Android krijgt een ingebouwde, gratis eSIM
met 3 GB data (5G) die in 47 landen werkt voor
je hele telefoon, niet alleen de browser. De app
zelf is gratis; de 3 GB is alleen voor
gebruikers in o.a. de VS, VK, Duitsland,
Frankrijk, Nederland, Noorwegen, Zweden en
Polen, verloopt drie dagen na activatie en
daarna kun je extra bundels kopen. Het werkt op
Android 10 of nieuwer met een ontgrendelde
telefoon die eSIM aankan; voor iOS is er nog
niets.
https://www.engadget.com/2271064/opera-for-android-now-comes-with-a-free-esim-and-3gb-of-data/https://play.google.com/store/apps/details?id=com.opera.browser
https://www.opera.com/
|
Claro: hulp bij
concentratieproblemen na kankerbehandeling
 Deze app werd
ontwikkeld door een onderzoekster van KU
Leuven, in samenwerking met een
ex-borstkankerpatiënte. Vaak kampen dergelijke
patiënten na een kankerbehandeling met geheugen-
en concentratieproblemen. De app wil op basis
van wetenschappelijke kennis oefeningen
aanbieden en dagdagelijkse tips. De app is
gratis voor kankerpatiënten, andere gebruikers
betalen eenmalig €29,90
https://apps.apple.com/be/app/claro-health/id6452084124?l=nl
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.digitalframework.claro
https://clarohealth.be/
|
(Deze tips voor share- en freeware zijn afkomstig van
verschillende sites, o.a. Freewareweb, Lockergnome,
ZDNet, PCWorld, en andere.
NeTTies e-zine
p/a Hilde Van Gool
Bossestraat 32
2220 Heist op den Berg
Coordinator:
Hilde Van Gool
Tel 0475/53.41.20 -
015/25.28.71
|
- "NeTTies" is
gratis te verkrijgen door te vragen om aan
onze abonneelijst te worden toegevoegd.
Dit kan online op onze site, of per
e-mail.
- Te allen
tijde kunt u het abonnement ook weer
stopzetten, eveneens via de site of per
e-mail.
- Uw adres
wordt niet aan derden doorgegeven en wordt
niet gebruikt voor commerciële doeleinden.
- "NeTTies" is
onafhankelijk en wordt geheel op
vrijwillige basis gemaakt.
- "NeTTies is
niet verantwoordelijk voor eventuele
schade veroorzaakt door het gebruik van
software waarover wij publiceren.
- Teksten mogen
worden overgenomen, maar uitsluitend met
bronvermelding.
- "NeTTies" mag
wel in z'n geheel worden doorgestuurd naar
derden ter kennismaking.
- "NeTTIes"
moedigt lezers aan een link te zetten op
hun webpagina. De aanwezigheid van een
verwijzing naar ons e-zine betekent echter
niet dat wij het eens zijn met de
redactionele inhoud op die site.
- De
advertenties die op "NeTTies" geplaatst
worden door derden vallen buiten de
verantwoordelijkheid van de redactie en
geven geenszins de mening van de redactie
weer. Bij deze teksten wordt
duidelijk aangegeven dat het om een
advertentie gaat.
Voor alle
duidelijkheid even op rij onze regels
voor de bescherming van uw privacy:
- Uw adres
wordt nooit aan derden doorgegeven.
- Uw adres
wordt ook niet voor marketingdoeleinden
gebruikt.
- NeTTies zal
u nooit reclameboodschappen van derden
doorsturen in een aparte mail.
- In onze
nieuwsbrief zal wel van tijd tot tijd
een advertentie opgenomen worden, in het
kader van sponsoring.
Deze tekst
werd voor het laatst aangepast op 14
januari 2004
Wij danken de vele
mensen die nu of in het verleden hebben
meegewerkt aan dit e-zine:
Miranda
Swier, Benny Raemaekers, Geert Demuynck,
Kurt Fierens, Peter Stuart, Gerard
Schaefers (Sjeef), Boeloeboeloe (LVO),
Manu Drieghe, Marijke Pante, Marianne
Steijlen, Reinhilde Remaut, Ludo
Cattoor, Evert Poppen, Philip Lafeber,
Julien Van den Borre, Johan Junior, Kurt
op de Beeck, Koen van Poucke, Rogier P.
Bakx, Jurgen Veys, Nick Toretto,
Krekkie, Dave Lahousse, Filip Overmeire
(Filover), Jeffrey Drooghenbroodt,
Human0id, Danny Zeegers, Wim Wilyn, Dave
Lahousse, Ben Depré, Eddy Horemans, Henk
Langerak, Arnold Top, Jan Van Reeth,
Fruggo, Paul Liekens.
In het bijzonder danken wij Gerard
Schaefer voor zijn tips en de spreuk van
de week.
Webhosting,
cms, verzending: Webdynamics
Eindredactie:
Hilde Van Gool, en vanuit de eeuwigheid:
Niek Harmans
Logistiek: Paul
Liekens
Secretaresse: Carol Fenijn
"NeTTies" is
een oorspronkelijk concept van Jean-Luc
Bostyn
De eindredactie
van NeTTies ligt in handen van Hilde
Van Gool,
freelance
publiciste.
U
ontvangt deze mail omdat u zich
in het verleden aangemeld hebt
als abonnee op deze nieuwsbrief.
Wenst u uw
abonnement te wijzigen of te
annuleren? Daarvoor kan u
terecht op onze website: https://www.netties.be/index.php?actie=abo
|
|
AFSLUITER
VAN DE WEEK
De wereld is een boek.
Wie
niet reist, leest enkel één bladzijde.
-Augustinus-
|
